Trafik ışığının yeşile dönmesini bekleyen sürücüler için, şehrin merkezindeki işlek kavşaklar diğer sabahlar gibi sıradan bir hal alıyor.
Etraflarının betonarme ile çevrili olduğunun -daha doğrusu, betonun üzerinde olduklarının- farkında değiller. Birkaç metre aşağıda, karanlığın içinden süzülen göz kamaştırıcı bir ışık huzmesi, yer altındaki "sakinleri" ürkütüyor.
Bir kamera merceği, ıslak ve çatlak duvarların görüntülerini yere iletirken, bir operatör robotu kontrol ediyor ve önündeki bir ekranı yakından izliyor. Bu bir bilim kurgu veya korku filmi değil, modern, günlük bir kanalizasyon yenileme çalışması. Motorlarımız kamera kontrolü, alet fonksiyonları ve tekerlek tahriki için kullanılıyor.
Geleneksel inşaat ekiplerinin kanalizasyon sistemlerinde çalışırken yolları kazıp trafiği haftalarca felç ettiği günler geride kaldı. Boruların yer altından incelenip güncellenebilmesi güzel olurdu. Günümüzde kanalizasyon robotları birçok görevi içeriden gerçekleştirebiliyor. Bu robotlar, kentsel altyapının bakımında giderek daha önemli bir rol oynuyor. Bakımı yapılacak yarım milyondan fazla kilometre kanalizasyon hattı varsa, ideal olarak bu durum birkaç metre ötedeki yaşamı etkilememelidir.
Eskiden, yer altındaki borularda oluşan hasarı tespit etmek için uzun mesafeler boyunca kazı yapmak gerekiyordu.
Günümüzde kanalizasyon robotları, inşaat çalışmasına gerek kalmadan değerlendirmeler yapabiliyor. Daha küçük çaplı borular (genellikle daha kısa ev bağlantıları) kablo demetine bağlanıyor. Kablo demeti sarılarak içeri veya dışarı hareket ettirilebiliyor.
Bu tüpler yalnızca hasar analizi için döner kameralarla donatılmıştır. Öte yandan, bir brakete monte edilmiş ve çok fonksiyonlu bir çalışma başlığıyla donatılmış bir makine, büyük çaplı borular için kullanılabilir. Bu tür robotlar uzun zamandır yatay borularda ve daha yakın zamanda dikey borularda kullanılmaktadır.
En yaygın robot türü, yalnızca hafif bir eğime sahip bir kanalizasyon borusunda düz, yatay bir hat üzerinde hareket etmek üzere tasarlanmıştır. Bu kendinden tahrikli robotlar, bir şasiden (genellikle en az iki akslı düz bir araba) ve entegre bir kameraya sahip bir çalışma başlığından oluşur. Başka bir model ise borunun kıvrımlı bölümlerinde ilerleyebilmektedir. Günümüzde robotlar, tekerlekleri veya paletleri içeriden duvarlara baskı uygulayabildiği için dikey borularda bile hareket edebilmektedir. Çerçevenin üzerindeki hareketli bir süspansiyon, cihazı boru hattının ortasında merkezler; yay sistemi, düzensizlikleri ve kesitteki küçük değişiklikleri telafi eder ve gerekli çekişi sağlar.
Kanalizasyon robotları sadece kanalizasyon sistemlerinde değil, kimya, petrokimya veya petrol ve gaz endüstrileri gibi endüstriyel boru sistemlerinde de kullanılmaktadır. Motorun, güç kablosunun ağırlığını çekebilmesi ve kamera görüntüsünü iletebilmesi gerekir. Bu amaçla motorun en küçük boyutta çok yüksek güç sağlaması gerekmektedir.
Kanalizasyon robotları, kendi kendine çalışan bakım işlemleri için çok yönlü çalışma başlıklarıyla donatılabilir.
Çalışma başlığı, örneğin frezeleme ve taşlama yoluyla tıkanıklıkları, kireçlenmeyi ve birikintileri veya çıkıntılı manşon hizalama hatalarını gidermek için kullanılabilir. Çalışma başlığı, boru duvarındaki deliği taşıyıcı sızdırmazlık bileşiğiyle doldurur veya sızdırmazlık tapasını boruya yerleştirir. Daha büyük borulara sahip robotlarda, çalışma başlığı hareketli kolun ucunda bulunur.
Bu tür bir kanalizasyon robotunda, dört farklı sürüş göreviyle başa çıkmak gerekir: tekerleğin veya paletin hareketi, kameranın hareketi ve aletin sürülmesi ve çıkarılabilir bir kol vasıtasıyla yerine yerleştirilmesi. Bazı modellerde, beşinci sürüş aynı zamanda kamera yakınlaştırmasını ayarlamak için de kullanılabilir.
Kameranın, her zaman istenen görüntüyü sağlayabilmesi için dönebilme ve hareket edebilme özelliğine sahip olması gerekir.
Tekerlek tahrik tasarımı farklıdır: tüm çerçeve, her bir şaft veya her bir tekerlek ayrı bir motorla hareket ettirilebilir. Motor sadece tabanı ve aksesuarları kullanım noktasına taşımakla kalmaz, aynı zamanda pnömatik veya hidrolik hatlar boyunca kabloları da çekmelidir. Motor, süspansiyonu yerinde tutmak ve aşırı yüklendiğinde oluşan kuvveti emmek için radyal pimlerle donatılabilir. Robot kolu için kullanılan motor, radyal tahrik sistemine göre daha az kuvvet gerektirir ve kamera versiyonuna göre daha fazla alana sahiptir. Bu güç aktarma organı için gereksinimler, kanalizasyon robotları için olanlardan daha düşük seviyededir.
Günümüzde hasarlı kanalizasyon hatları genellikle değiştirilmiyor, bunun yerine plastik kaplama ile onarılıyor. Bunu yapmak için, plastik boruların hava veya su basıncıyla boruya preslenmesi gerekiyor. Yumuşak plastiği sertleştirmek için ise ultraviyole ışınlama işlemi uygulanıyor. Bu amaçla yüksek güçlü ışıklara sahip özel robotlar kullanılabiliyor. İşlem tamamlandıktan sonra, borunun yan dalını kesmek için çalışma başlığına sahip çok fonksiyonlu bir robotun devreye sokulması gerekiyor. Çünkü hortum başlangıçta borunun tüm giriş ve çıkışlarını kapatmıştı. Bu tür bir işlemde, açıklıklar sert plastiğe tek tek, genellikle birkaç saat süren bir süreçte işleniyor. Motorun kullanım ömrü ve güvenilirliği, kesintisiz çalışma için çok önemlidir.